มหาวิทยาลัยทักษิณ มีจุดเริ่มต้นจากการขยายงานออกสู่ส่วนภูมิภาคของวิทยาลัยวิชาการศึกษา  ซึ่งได้กระจายโอกาสทางการศึกษาในระดับอุดมศึกษาให้แก่นักเรียนในส่วนภูมิภาคได้มีโอกาสศึกษาต่อ  จึงมีการจัดตั้งวิทยาลัยวิชาการศึกษาสงขลาขึ้น เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2511  และผลจากการพัฒนาของวิทยาลัยวิชาการศึกษา  ต่อมาจึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2517 ณ จุดนี้ วิทยาลัยวิชาการศึกษาสงขลา จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตสงขลา  และเป็นปีแรกที่เปิดสอนหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต 4 ปี  และเจริญเติบโตมาเป็นลำดับ   มหาวิทยาลัยได้ตระหนักในหน้าที่และภาระงานด้านการจัดการศึกษา  เพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้สอดคล้องกับการพัฒนาประเทศเสมอมา  ในปี 2532 ได้วางแผนและขยายงานไปยังพื้นที่ในจังหวัดพัทลุง  เนื่อจากพื้นที่เดิมที่ ต.เขารูปช้าง อ.เมือง จ.สงขลา มีเพียง 162 ไร่  ไม่เพียงพอต่อการรองรับการจัดตั้งคณะใหม่และการเติบโตในอนาคต  ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ภาคใต้  ด้านการขยายงานได้ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่อง  แต่เพื่อให้การดำเนินงานและการบริหารงานทุกส่วน เป็นไปด้วยความคล่องตัวมากขึ้น จึงได้มีการจัดทำแผนการยกฐานะมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ภาคใต้ เป็นมหาวิทยาลัยเอกเทศ มีชื่อว่า "มหาวิทยาลัยทักษิณ"  พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยทักษิณได้ผ่านกระบวนการตามกฎหมายครบทุกขั้นตอน และได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 31 ตุลาคม 2539  มีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 พฤศจิกายน 2539 ซึ่งถือเป็นวันสถาปนามหาวิทยาลัยทักษิณ

มหาวิทยาลัยทักษิณ เป็นนิติบุคคล  มีฐานเป็นกรมสังกัดทบวงมหาวิทยาลัย
ปัจจุบันมี รองศาสตราจารย์ ดร.สมบูรณ์  ชิตพงศ์  ดำรงตำแหน่งอธิการบดี

ตราประจำมหาวิทยาลัยทักษิณ มงกุฏ แทน ปีกาญจนาภิเษก ครบรอบ 50 ปี ตำราการศึกษา แทน ปัญญา จริยธรรม การพัฒนา ชื่อมหาวิทยาลัย สื่อถึงมหาวิทยาลัยแห่งภาคใต้

สัญลักษณ์ประจำมหาวิทยาลัยทักษิณ ดอกปาริชาตหรือดอกทองหลาง เชื่อกันว่าเป็นดอกไม้ในสวนของพระอินทร์ ประมาณกลางเดือนกุมภาพันธ์จะเริ่มออกช่อดอกแล้วบานสะพรั่งเมื่อถึงปลายเดือน ซึ่งเป็นช่วงที่นิสิตมหาวิทยาลัยทักษิณสำเร็จการศึกษา

สีประจำมหาวิทยาลัยทักษิณ คือ สีเทา - ฟ้า สีเทา เป็นสีของสมอง หมายถึง ความคิด สีฟ้า เป็นสีของทะเล และทองฟ้า หมายถึง ความกว้างไกล สีเทา - ฟ้า จึงหมายถึง ความคิดที่กว้างไกล หรือคิดอย่างมีวิสัยทัศน์

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยทักษิณ มี 2 วิทยาเขต คือวิทยาเขตสงขลา และวิทยาเขตพัทลุง

วิทยาเขตสงขลา มีพื้นที่ปฏิบัติงาน 2 แห่ง ตั้งอยู่ที่ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา มีเนื้อที่ประมาณ 142 ไร่ และที่บ้านอ่าวทราย ตำบลเกาะยอ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา เนื้อที่ประมาณ 24 ไร่ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถาบันทักษิณคดีศึกษา

วิทยาเขตพัทลุง มีพื้นที่ปฏิบัติงาน 2 แห่ง ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านพร้าว อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง เนื้อที่ประมาณ 3,500 ไร่ และที่ตำบลพนางตุง อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง เนื้อที่ประมาณ 1,500 ไร่