เพราะไม่มีจึงแตกต่าง

190 I เพราะไม่มีจึงแตกต่าง ในทัศนะของ Noam Chomsky นักวิชาการนามกระเดื่องเคยกล่าว อย่างท้าทายนานมาแล้วว่านักวิชาการ/ปัญญาชน ต้องทำ�หน้าใน การ “พูดความจริงและตีแผ่การโกหก” (to speak the truth and to expose lies) ในแง่นี้ ข้าพเจ้าได้เสนอว่าคุณภาพที่จะบ่งบอกความสำ�เร็จของ งานวิจัย ต้องคำ�นึงคือ (1) ความมุ่งมาดปรารถนาของนักวิจัยเป็นสำ�คัญ แต่ก็ต้อง “ชำ�เลือง” ความก้าวหน้าในศาสตร์นั้นๆ ควบคู่ (2) การวิจัยต้องเชื่อมต่อกับผู้คน/พื้นที่ศึกษาอย่างเป็นระบบขึ้น เพราะผมเชื่อว่า หอคอยงาช้างไม่เคย/ไม่สามารถเป็นพื้นที่ทำ�ให้ รู้จัก/ เข้าใจมนุษย์ได้ (3) สังเกตว่านักวิชาการ/นักวิจัยที่ฟูมฟักพัฒนาตัวเองได้มา ระดับหนึ่งมัก “อวดเขื่อง” คิดว่าตัวเองยิ่งใหญ่ กระทั่งคนอื่นต่ำ�ต้อย ด้อยค่าไปหมด วัฒนธรรมการวิจัยใหม่ต้องสร้างกระบวนการเรียน รู้ร่วมกัน ไม่ว่าจะต่าง/ไม่ต่างของศาสตร์ก็ตาม เราจำ�ต้องตระหนัก และภาวนาตน “ประดุจเป็นต้นไม้ใหญ่ให้เหล่านกกาอิงอาศัย” ใครบางคนเคยกล่าวไว้ว่า สุสานทางวิชาการมักเต็มไปด้วยคน ที่คิดว่าตัวเองเก่งกว่าคนอื่น ขอหยิบยืมภาษิตจีนโบราณ มาดัดแปลง การวิจัย ทำ�ให้รู้ว่าเราโง่เขลาเพียงใด ให้ “สังคม” เป็นบ่อน้ำ�ทิพย์ดับกระหายความไม่รู้กัน