เพราะไม่มีจึงแตกต่าง

30 I เพราะไม่มีจึงแตกต่าง นักวิจัยทำ�งานกันอย่างหนักหน่วง ยิ่งในระยะแรกของการเก็บ ข้อมูลครัวเรือนยากจน การวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อเพิ่มข้อมูลครัวเรือน ยากจนที่ตกหล่นเข้าไปในระบบฐานข้อมูล (Add On) แบบปูพรม ทั้งจังหวัดกว่า 20,000 ชุด แต่ก็ถือเป็นงานที่สนุก น่าตื่นเต้น ทีม นักวิจัยจากฝั่งวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มักบอกกับข้าพเจ้าว่า คุ้นเคยกับห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ ไม่เคยทำ�ห้องปฏิบัติการ ชุมชน (Community Lab) มาก่อน รู้สึกขาดความมั่นใจ ข้าพเจ้าบอกเขา/และเธอ ด้วยคำ�คมความคิดของ ริชาร์ด รอร์ตี้ (Richard Rorty) นักปรัชญานามกระเดื่อง ที่ว่า “ความรักสำ�คัญกว่า ความรู้” ก่อนขยายความต่อไปว่า ขอเพียงมีหัวใจที่อ่อนโยน รัก และปรารถนาอยากจะรู้ กระหาย ใคร่รู้ ปรารถนาแบ่งปันผู้คนด้วยรัก ยิ่งเป็นผู้คนที่ถูกทำ�ให้ตกเบี้ยล่าง เป็นชายขอบของสังคม ยากจน ด้วยแล้ว คือรักที่ยิ่งใหญ่และสวยงาม ที่สุด จงเชื่อมั่นในรักในแนวนี้ “จะพยายามเต็มที่ สัญญาจะไม่ทำ�ให้อาจารย์ผิดหวัง” เธอบอก หนักแน่น เต็มเสียง แต่ไม่วายมีเสียงแซว จากนักวิจัยจอมแก่นว่า “ทำ�วิจัยแก้จน พวกหนูก็จนนะคะ” ข้าพเจ้ายิ้มหวานแทนคำ�ตอบ ก่อนบอกออกไปว่า “ผมไม่รู้ความ จนคืออะไร ต้องนิยามและให้ความหมาย ที่แน่ๆ ที่อาจารย์อย่าง เราๆ มี แต่ชาวบ้านไม่มี สิ่งนั้นคือ