ฮันตาไวรัส เชื้อร้ายบนเรือสำราญ

หลังองค์การอนามัยโลก (WHO) เปิดเผยการพบเชื้อ “ฮันตาไวรัส” (Hantavirus) บนเรือสำราญ MV Hondius ซึ่งกำลังเดินทางจากประเทศอาร์เจนตินามุ่งหน้าสู่ประเทศเคปเวิร์ด ในทวีปแอฟริกา พร้อมรายงานผู้ติดเชื้อและมีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 3 ราย ทำให้โรคติดเชื้อจากสัตว์สู่คนชนิดนี้กลับมาอยู่ในความสนใจของทั่วโลกอีกครั้ง แม้ขณะนี้ประเทศไทยยังไม่พบการระบาด แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขยังคงเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เนื่องจากเป็นไวรัสที่สามารถก่ออาการรุนแรงและมีอัตราการเสียชีวิตสูง

โดยไวรัสชนิดนี้ มีลักษณะทางชีววิทยา ที่สำคัญๆ 4 ประการ คือ

1. เป็น RNA virus

2. เป็นไวรัสในกลุ่ม 5 (Group V virus) สารพันธุกรรมเป็นอาร์เอ็นเอเส้นเดี่ยว ชนิดเส้นลบ [negative sense, single-stranded RNA (-ssRNA)]

3. เป็นไวรัสอันตรายก่อโรครุนแรง (Deadly virus)

4. การติดเชื้อเป็นการติดต่อจากสัตว์สู่คน (Zoonotic infection)

Health workers in protective gear arrive to evacuate patients from the MV Hondius cruise ship at a port in Praia, Cape Verde, Wednesday, May 6, 2026. (AP Photo/Misper Apawu)

Hantavirus เป็นชื่อกลุ่มไวรัสในระดับจีนัส จัดอยู่ในแฟมิลี Bunyaviridae สปีชีส์ที่สำคัญ ได้แก่ Hantaan virus (ฮันตานไวรัส) และ Sin Nombre virus (ซินนอมเบรไวรัส) จากข่าวนั้นคาดว่าเป็น Andes virus (แอนดีสไวรัส) ซึ่งไวรัสสปีชีส์ดังกล่าวสามารถติดต่อระหว่างคนสู่คนได้ โดยมีสัตว์ฟันแทะ (rodent) คือ หนู เป็นสัตว์รังโรคหรือพาหะ มักได้รับเชื้อโดยตรงจากการสัมผัสกับสิ่งขับถ่ายจากหนูทั้งปัสสาวะและอุจจาระ โดยหนูที่ติดเชื้อ hantavirus มักไม่มีอาการป่วยทำให้สามารถแพร่เชื้อได้นาน

การก่อโรคของ Hantavirus สามารถแบ่งได้ เป็น 2 กลุ่ม คือ

1. ไข้เลือดออกที่มีกลุ่มอาการทางไตร่วมด้วย (Hemorrhagic fever with renal syndrome) ระยะฟักตัว 3 สัปดาห์ เริ่มมีอาการไข้ อ่อนเพลีย ปวดท้อง ต่อมาอีก 5 วันมีอาการช็อค พบจุดเลือดออกตามตัว ใบหน้า เลือดออกในระบบทางเดินอาหารและระบบประสาท และอาการทางไตวาย ประมาณร้อยละ 50 เสียชีวิตในช่วงนี้จากไตวาย หากได้รับการรักษาดูแลอย่างดี อัตราการตายลดลงเหลือเพียงร้อยละ 5

2. กลุ่มอาการทางปอด (Hantavirus pulmonary syndrome) พบครั้งแรกเป็นการระบาดในปี พ.ศ. 2536 ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา แถบตะวันตกเฉียงใต้ มีอัตราการตายสูงถึงร้อยละ 50 พบในทวีปอเมริกาเป็นหลัก อาการทางคลินิกมีความรุนแรงกว่าข้อ 1 เริ่มมีอาการไข้สูง ไอ ปวดกล้ามเนื้อ หายใจลำบาก หัวใจเต้นเร็ว ตามด้วยอาการช็อค มีความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด เลือดออก ผู้ป่วยเสียชีวิตจากความล้มเหลวของระบบทางเดินหายใจ

สรุปสาระสำคัญได้ว่า Hantavirus คนติดจากสัตว์ฟันแทะ (หนู) ที่มีเชื้อ หนูเป็นสัตว์รังโรคตามธรรมชาติ ยกเว้นสปีชีส์ Andes virus ตัวนี้ติดได้ทั้งจากหนูและผู้ป่วย และอาการจะเด่นที่ หัวใจและปอด (Hantavirus Cardiopulmonary Syndrome)

.....................................
เรียบเรียงโดย : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชัยสิทธิ์ นิยะสม อาจารย์ประจำสาขาชีววิทยา สังกัดคณะวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมดิจิทัล มหาวิทยาลัยทักษิณ
ออกแบบโดย : พรแก้ว อ่อนน้อย งานสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยทักษิณ