ม.ทักษิณ ชวนชุมชน หนำข้าวไร่ ฟื้นข้าวพื้นถิ่นพัทลุง สร้างทางเลือกใหม่ให้เกษตรกร

มหาวิทยาลัยทักษิณ เดินหน้าส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่น ผ่านกิจกรรม “หนำข้าวไร่ สืบสานสายใยอาหารถิ่นพัทลุง” ภายใต้โครงการการพัฒนาระบบเกษตรแบบบูรณาการผลิตภัณฑ์ปลาดุกร้ากับข้าวพื้นถิ่น เพื่อยกระดับรายได้และลดความยากจนของเกษตรกรจังหวัดพัทลุงอย่างยั่งยืน เมื่อวันที่ 5 กันยายน 2569 ณ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร หมู่ที่ 13 ตำบลเกาะเต่า อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง

รองศาสตราจารย์ ดร.อมรรัตน์ ถนนแก้ว ประธานหลักสูตร วท.บ.วิทยาศาสตร์อาหารและโภชนาการ กล่าวว่า แนวคิดของการ “หนำข้าวไร่” คือการนำข้าวพื้นถิ่นกลับมาใช้ประโยชน์ในพื้นที่ที่เกษตรกรมีอยู่แล้ว โดยสามารถปลูกข้าวแซมระหว่างสวนยางพาราหรือสวนปาล์มน้ำมันได้ ไม่จำเป็นต้องปรับพื้นที่เป็นนาข้าว และไม่ต้องดูแลมาก ข้าวสามารถเติบโตตามธรรมชาติ จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ช่วยให้ครัวเรือนมีข้าวไว้บริโภค และสามารถนำผลผลิตไปจำหน่ายเพื่อสร้างรายได้เสริม

กิจกรรมครั้งนี้นำแนวทางการปลูก “ข้าวไร่” หรือการ “หนำข้าว” ซึ่งเป็นภูมิปัญญาการปลูกข้าวในพื้นที่สูงและพื้นที่ลาดชัน มาประยุกต์ใช้เป็นทางเลือกให้กับเกษตรกร โดยใช้วิธีปลูกแบบหยอดหรือปลูกเป็นหลุม แตกต่างจากการทำนาแบบทั่วไปที่ต้องอาศัยพื้นที่นาขังน้ำ

ข้าวพื้นถิ่นที่นำมาส่งเสริมในครั้งนี้ ได้แก่ ข้าวเหนียวดำ ข้าวหอมดอกพะยอม และข้าวหอมหัวบอน ซึ่งสามารถปลูกแซมในพื้นที่ระหว่างสวนยางพาราและสวนปาล์มได้ ช่วยให้เกษตรกรสามารถใช้ประโยชน์จากพื้นที่ที่มีอยู่เดิม โดยไม่จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนพื้นที่เพื่อทำการเกษตรรูปแบบใหม่

จุดเด่นของการปลูกข้าวไร่ คือเป็นการปลูกที่สามารถปล่อยให้ข้าวเจริญเติบโตตามธรรมชาติ ไม่ต้องดูแลอย่างเข้มข้นหรือใช้แรงงานจำนวนมาก จึงเหมาะกับเกษตรกรที่ต้องการมีแหล่งอาหารและสร้างรายได้เพิ่มเติมควบคู่ไปกับอาชีพหลัก

แนวทางดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาระบบเกษตรเพื่อช่วยลดความยากจน โดยมุ่งให้ชาวบ้านสามารถปลูกข้าวไว้บริโภคในครัวเรือน และหากมีผลผลิตเหลือก็สามารถนำไปแปรรูปหรือจำหน่ายเพื่อสร้างรายได้เพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันยังเป็นรูปแบบการทำเกษตรที่ใช้ประโยชน์จากพื้นที่อย่างเหมาะสมและไม่เบียดเบียนสิ่งแวดล้อม

ภายในกิจกรรม ชาวบ้านและผู้เข้าร่วมยังได้ร่วมกัน “ลงแขกหนำข้าวไร่ สานใจชุมชน” เรียนรู้ขั้นตอนการปลูกข้าวไร่ รวมถึงร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านอาหารพื้นถิ่นจากข้าวไร่พัทลุง ผ่านกิจกรรมชวนกันทำ ชวนกันชิม ทั้งอาหารและขนมพื้นถิ่น เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านการผลิตไปสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลผลิตในอนาคต

การดำเนินงานครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจาก ศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง ในการสนับสนุนและส่งเสริมองค์ความรู้ด้านพันธุ์ข้าวและการปลูก ขณะที่มหาวิทยาลัยทักษิณทำหน้าที่เชื่อมโยงองค์ความรู้จากงานวิจัยเข้ากับชุมชน เพื่อพัฒนาระบบเกษตรที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและทรัพยากรในพื้นที่

กิจกรรม “หนำข้าวไร่ สืบสานสายใยอาหารถิ่นพัทลุง” นอกจากเป็นการชวนชุมชนกลับมาปลูกข้าวพื้นถิ่นอีกครั้ง ยังเป็นการต่อยอดทุนทางอาหารและภูมิปัญญาของท้องถิ่น ให้กลายเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการสร้างความมั่นคงทางอาหาร ลดรายจ่าย และเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้อย่างยั่งยืนให้กับเกษตรกรจังหวัดพัทลุง

..............................................

ข่าว : งานสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยทักษิณ