ม.ทักษิณ ชูวัตถุดิบอัตลักษณ์ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาสู่สำรับมรดกภูมิปัญญาถวายกรมสมเด็จพระเทพฯ

ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาเป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางธรรมชาติและวัฒนธรรม ด้วยระบบนิเวศที่เชื่อมโยงทั้งน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็ม ก่อให้เกิดทรัพยากรอาหารที่หลากหลาย และกลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตผู้คนที่อาศัยอยู่รอบลุ่มน้ำมาอย่างยาวนาน วัตถุดิบแต่ละชนิดจึงไม่ได้มีเพียงรสชาติ แต่ยังมีเรื่องราวของพื้นที่และภูมิปัญญาที่สืบทอดอยู่เบื้องหลัง แนวคิดดังกล่าวถูกนำมาพัฒนาเป็นสำรับ “มรดกภูมิปัญญาแห่งลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา” โดยสถาบันส่งเสริมการบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยทักษิณ ร่วมกับร้านสะหวา (Sawa Restaurant & Bar) คัดเลือกวัตถุดิบจากพื้นที่ต่าง ๆ มาร้อยเรียงเป็นอาหารร่วมสมัย ให้แต่ละจานทำหน้าที่ถ่ายทอดเรื่องราวของแหล่งวัตถุดิบและวิถีชีวิตของผู้คนในลุ่มน้ำ

หนึ่งในเมนูสำคัญของสำรับคือ “กุ้งสามน้ำนึ่งราดซอสมะขาม” ที่เลือกใช้กุ้งสามน้ำจากตำบลเกาะใหญ่ อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เมื่อปี พ.ศ. 2565 นำกุ้งมานึ่งเพื่อคงรสชาติและคุณภาพของวัตถุดิบ ก่อนราดด้วยซอสมะขามที่เคี่ยวด้วยน้ำตาลมะพร้าวและมันกุ้ง ถ่ายทอดรสชาติของวัตถุดิบจากลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาผ่านเมนูอาหารร่วมสมัย

จากผืนน้ำสู่ผืนดิน วัตถุดิบอย่าง ไหลบัวหรือหน่ออ่อนบัวหลวงจากทะเลน้อย ถูกนำมาผัดกับกะปิและกุ้งทะเลสด ขณะที่ ใบชะมวง ซึ่งเป็นพืชพื้นบ้านที่ให้รสเปรี้ยวตามธรรมชาติ ถูกนำมาเคี่ยวกับเนื้อหมูและสมุนไพรใต้จนได้ “หมูต้มใบชะมวง” รสเปรี้ยวละมุนและกลมกล่อม เป็นตัวอย่างของการนำพืชพรรณที่หาได้ในพื้นที่มาสร้างรสชาติแบบอาหารพื้นถิ่น

ขณะที่วัตถุดิบจากภาคใต้ที่มีอัตลักษณ์เฉพาะยังถูกนำมาต่อยอดในเมนูอื่น ๆ ทั้ง ขนมลากรอบ ที่ใช้น้ำตาลโตนดจากอำเภอระโนด จังหวัดสงขลา และ สละป่าบอน จากจังหวัดพัทลุง ซึ่งนำมาทำเป็นสละลอยแก้ว รวมถึงผลไม้ตามฤดูกาลที่นำความสดจากสวนมาสู่โต๊ะอาหาร

อีกส่วนสำคัญคือการนำ ผลิตผลและองค์ความรู้จากงานวิจัยของมหาวิทยาลัยทักษิณ มาร่วมอยู่ในสำรับ โดยเฉพาะ “ผักเหลียงอบกรอบ” จาก “พัทลุงโมเดล” ที่นำ เหลียงใบใหญ่สินธุ์แพรทอง ซึ่งเป็นผักพื้นบ้านของพื้นที่ มาผสานกับศาสตร์ด้านการวิจัยและนวัตกรรมอาหาร พัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ร่วมสมัยที่ช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับวัตถุดิบ และขยายโอกาสของผักพื้นบ้านไปสู่ตลาดรูปแบบใหม่

ก่อนนำสำรับไปจัดถวาย ได้มีการ ตรวจสำรับพระกระยาหารและความเรียบร้อยของอาหารแต่ละรายการ จากนั้นจึงจัดถวาย สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสพิธีพระราชทานปริญญาบัตร มหาวิทยาลัยทักษิณ ประจำปีการศึกษา 2568

การคัดเลือกวัตถุดิบมาสร้างสรรค์เมนูอาหารแต่ละชนิดมีทั้งเรื่องเล่าของแหล่งที่มา ภูมิปัญญา และความสัมพันธ์กับพื้นที่ ตั้งแต่กุ้งจากทะเลสาบสงขลา ผักจากพื้นที่ชุ่มน้ำ ผลผลิตจากสวน ไปจนถึงผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากงานวิจัย เมื่อนำมาผ่านกระบวนการสร้างสรรค์อาหาร จึงกลายเป็นอีกวิธีหนึ่งในการเล่าเรื่องลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาผ่านประสบการณ์ของรสชาติ

สำรับ “มรดกภูมิปัญญาแห่งลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา” จึงเป็นการนำ ของดีจากท้องถิ่นมาพบกับองค์ความรู้และความคิดสร้างสรรค์ เพื่อให้วัตถุดิบที่อยู่ใกล้ตัวถูกมองเห็นในมิติใหม่ ขณะเดียวกันยังเปิดพื้นที่ให้เรื่องราวของชุมชน ภูมิปัญญา และทรัพยากรของลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาเดินทางออกไปสู่ผู้คนผ่านอาหารหนึ่งสำรับ

...................................................

ข่าว : งานสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยทักษิณ