ม.ทักษิณ เสริมพลัง อสม. ทะเลน้อย รับมือน้ำท่วม ด้วยระบบ Telemedicine ดูแลกลุ่มเปราะบางในชุมชน

ทีมวิจัยโครงการ “โมเดลแก้จนเชิงบูรณาการเพื่อเลื่อนระดับสถานะทางสังคมด้วยกลไกระดับท้องถิ่นและการจัดการภัยพิบัติ จังหวัดพัทลุง” นำโดย ผศ.ดร.ศิริวรรณ ชูกำเนิด หัวหน้าโครงการ จัดอบรมหลักสูตร “อสม.ผู้ช่วยดูแลกลุ่มเปราะบางในภาวะอุทกภัย” เมื่อวันที่ 7–8 พฤศจิกายน 2569 ณ ห้องประชุมโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทะเลน้อย อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง มุ่งเสริมศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในพื้นที่ตำบลทะเลน้อยและตำบลพนางตุง ให้มีทักษะและความพร้อมในการดูแลช่วยเหลือผู้ป่วยและประชาชนกลุ่มเปราะบางได้อย่างถูกต้องและทันท่วงทีเมื่อเกิดสถานการณ์น้ำท่วม

การอบรมครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาระบบ Telemedicine ภายใต้แพลตฟอร์มภัยพิบัติตำบลทะเลน้อย โดยนำ FloodCare Field เว็บแอปพลิเคชันสำหรับ อสม. และเจ้าหน้าที่ภาคสนาม มาเป็นเครื่องมือสนับสนุนการทำงาน ตั้งแต่การประเมินสุขภาพรายบุคคล การบันทึกข้อมูลและพิกัด GPS ไปจนถึงการปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ผ่านระบบทางไกล ช่วยให้ข้อมูลจากพื้นที่เข้าถึงพยาบาลได้อย่างรวดเร็วและเป็นระบบ ภายใต้แนวคิด “ถึงคน ถึงบ้าน ทุกครัวเรือน” เพื่อให้การดูแลผู้ป่วยดำเนินต่อเนื่องแม้ในสถานการณ์ที่การเดินทางและการเข้าถึงบริการสุขภาพมีข้อจำกัด

หลักสูตรอบรมระยะเวลา 2 วัน รวม 14 ชั่วโมง เน้นการฝึกปฏิบัติจริงถึง 70% ครอบคลุมการเตรียมความพร้อมก่อนเกิดน้ำท่วม การดูแลระหว่างเกิดเหตุ การเคลื่อนย้ายผู้ป่วย การดูแลในศูนย์พักพิง และการฟื้นฟูหลังน้ำลด โดยมุ่งเน้นให้ อสม. สามารถนำความรู้ไปใช้ได้จริงเมื่อเผชิญสถานการณ์ฉุกเฉิน ประกอบด้วยทักษะสำคัญ ได้แก่ ประเมินและคัดกรองผู้ป่วย ฝึกประเมินอาการเบื้องต้น คัดแยกระดับความเร่งด่วน และรายงานข้อมูลให้พยาบาลอย่างเป็นระบบ การใช้เทคโนโลยีดูแลผู้ป่วย ฝึกใช้งาน FloodCare Field เพื่อบันทึกข้อมูลสุขภาพรายบุคคล ติดตามประวัติย้อนหลัง และปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ผ่านกล้องและห้องปรึกษาออนไลน์ โดยรองรับการบันทึกข้อมูลในพื้นที่ที่สัญญาณอินเทอร์เน็ตไม่เสถียรด้วยระบบ Offline-first การตรวจวัดและประเมินสัญญาณชีพ ฝึกใช้เครื่องวัดความดันโลหิต วัดชีพจร วัดอุณหภูมิ วัดระดับออกซิเจนในเลือด (SpO₂) และตรวจระดับน้ำตาลในเลือดจากปลายนิ้ว (DTX) รวมถึงการช่วยเหลือเบื้องต้นเมื่อเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำหรือสูง การช่วยชีวิตในสถานการณ์ฉุกเฉิน ฝึกทำ CPR การใช้เครื่อง AED กับหุ่นฝึกปฏิบัติ และการช่วยเหลือผู้ที่มีภาวะสำลัก โดยให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของผู้ช่วยเหลือ และการดูแลผู้ป่วยที่ต้องการการดูแลต่อเนื่อง เรียนรู้การดูแลผู้ป่วยติดเตียง การป้องกันแผลกดทับ และการดูแลบาดแผลเบื้องต้น

นอกจากทักษะที่ได้รับแล้ว ผู้เข้าอบรมยังได้รับ บัตรข้อมูลกลุ่มเปราะบางประจำบ้าน และ กระเป๋าช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางประจำบ้าน (Flood Vulnerable Care Kit) เพื่อเป็นอุปกรณ์และเครื่องมือสนับสนุนการดูแลประชาชนในพื้นที่ สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงเมื่อเกิดสถานการณ์ภัยพิบัติ ทั้งนี้ บทบาทของ อสม. ในระบบดังกล่าวคือการเป็นผู้ช่วยดูแล ประเมินอาการเบื้องต้น และส่งต่อข้อมูลให้พยาบาลภายใต้แนวทางของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล โดยไม่มีหน้าที่วินิจฉัยหรือรักษาโรคด้วยตนเอง เพื่อให้การช่วยเหลือเป็นไปอย่างปลอดภัยและมีมาตรฐาน

การพัฒนาศักยภาพ อสม. ควบคู่กับการนำเทคโนโลยี Telemedicine มาใช้ จึงเป็นอีกก้าวสำคัญของการสร้างระบบดูแลกลุ่มเปราะบางระดับชุมชนที่เข้าถึงได้จริง โดยมุ่งให้พื้นที่ตำบลทะเลน้อยและตำบลพนางตุงมีเครือข่ายผู้ช่วยดูแลที่พร้อมรับมือกับอุทกภัย สามารถดูแลผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง ผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เด็กเล็ก และหญิงตั้งครรภ์ ได้อย่างทั่วถึง ทันท่วงที และปลอดภัย สอดคล้องกับเป้าหมายการสร้างชุมชนที่เข้มแข็งและไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

...........................................

ภาพ :  ทีมวิจัยโครงการ “โมเดลแก้จนเชิงบูรณาการเพื่อเลื่อนระดับสถานะทางสังคมด้วยกลไกระดับท้องถิ่นและการจัดการภัยพิบัติ จังหวัดพัทลุง”
ข่าว : พรแก้ว อ่อนน้อย งานสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยทักษิณ